حسین عبدی، عضو هیئت علمی و مدیرکل امور حقوقی و تدوین مقررات دبیرخانه شورا، دلایل انتشار، ویژگی‌ها، چارچوب و نتایج این گزارش راهبردی را تشریح کرد.

عبدی درباره هدف اصلی تدوین این گزارش بیان داشت: این گزارش تحلیلی-حقوقی در راستای هم‌افزایی ارکان حاکمیتی برای احقاق حقوق ملت و حاکمیت جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است. با استناد به نقش قرارگاهی شورای عالی انقلاب فرهنگی در حوزه‌های کلان علم، فرهنگ، سلامت و آموزش، این مستند جهت ایجاد اشراف بر زمینه و مبانی حقوقی طرح شکایت و دادخواست نسبت به پیگرد قانونی تهاجمات دشمن و تمهید اخذ غرامت آماده شده است.

وی افزود: این گزارش به عنوان یک متن مشورتی در اختیار مرکز امور حقوقی بین‌المللی ریاست جمهوری، وزارت امور خارجه، ارکان متناظر در قوه قضائیه، مؤسسات مردم‌نهاد و شهروندان ایرانی قرار می‌گیرد تا بتوانند با اتکا به این قواعد حقوقی، شکایات موردی خود را تدوین و مستندسازی کنند.

چارچوب گزارش و بررسی مصادیق جنایات رژیم متجاوز

مدیرکل امور حقوقی و تدوین مقررات در تشریح بخش‌های ابتدایی و چارچوب این گزارش اظهار داشت: بخش اول گزارش به شرح مختصری از تهاجمات عمده رژیم متجاوز آمریکایی-صهیونیستی اختصاص دارد. از جمله این جنایات، حمله موشکی به مدرسه “شجره طیبه” در شهر میناب با ۱۶۸ دانش‌آموز و معلم شهید، حمله به بیمارستان گاندی تهران و ایجاد وضعیت اضطراری برای نوزادان و بیماران، و همچنین آسیب به میراث فرهنگی از جمله تالار اشرف، کاخ موزه چهلستون و نقاشی جنگ کرنال در اصفهان است. همچنین مراکزی نظیر هلال احمر، دانشگاه‌های علم و صنعت، صنعتی شریف، شهید بهشتی و انستیتو پاستور نیز مورد تهاجم قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به هنجارهای غالب حقوق بین‌الملل مندرج در گزارش تصریح کرد: اقدامات متخاصمانه دشمن منطبق با قواعد حقوق بین‌الملل و کنوانسیون‌های ژنو (به ویژه ماده ۱۸ کنوانسیون چهارم)، اساسنامه رم (دیوان کیفری بین‌المللی)، و پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷) مورد تحلیل قرار گرفته است. تهاجم به مراکز درمانی، هلال احمر و مدارس، مصداق بارز “نقض فاحش” حقوق بین‌الملل بشردوستانه، نقض اصل “تفکیک” و اصل “تناسب” بوده و به عنوان جنایت جنگی و در مواردی جنایت علیه بشریت قابل پیگرد است.

نتایج، راهکارها و الزامات حقوقی طرح دعوا

این عضو هیئت علمی شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص نتایج و مسیرهای حقوقی پیشنهاد شده در این گزارش برای طرح دعوا در محاکم بین‌المللی و داخلی گفت: گزارش تأکید دارد که برای پیگیری قضایی، احراز دو عنصر مادی (مستندسازی دقیق تخریب و شهدا) و عنصر معنوی (اثبات عمدی بودن حملات و رد ادعای خطای عملیاتی) کاملاً ضروری است. ما در این دعوا به دنبال اثبات این هستیم که هیچ ضرورت نظامی برای این حملات وجود نداشته است.

وی در ادامه به یکی از مفاهیم مهم گزارش اشاره کرد و افزود: جنبه مهم دیگر، تقاضای خسارت بابت آسیب‌های مادی و “معنوی” وارده به شهروندان (مانند آلام روانی، ترس و وحشت) است که در صلاحیت‌های رسیدگی دیوان کیفری بین‌المللی پذیرفته شده است. همچنین وفق عمومات نظام حقوقی ایران، دادگاه‌های کشور دارای صلاحیت سرزمینی برای رسیدگی به این جنایات (حتی به صورت غیابی) هستند.

عبدی در خصوص امکان‌سنجی طرح دادخواست در مراجع بین‌المللی خاطرنشان کرد: علی‌رغم عدم عضویت ایران و رژیم صهیونیستی در دیوان کیفری بین‌المللی (ICC)، حسب ظرفیت بند ۳ ماده ۱۲ اساسنامه دیوان، امکان ارجاع یک “وضعیت” به دادستان دیوان توسط کشور غیر عضو وجود دارد. همچنین امکان طرح دعوا در دیوان بین‌المللی دادگستری (لاهه) بر اساس اسنادی نظیر موافقتنامه شیکاگو در خصوص تهاجم به زیرساخت‌های هوایی نیز در این گزارش تحلیل شده است.

پیشنهادات تکمیلی و نقش قرارگاهی شورای عالی انقلاب فرهنگی

وی در پایان با تأکید بر نقش راهبری محتوایی شورای عالی انقلاب فرهنگی، به پیشنهادات عملیاتی این گزارش اشاره کرد و گفت: در این گزارش پیشنهاد شده است تا “کارگروه مشترک صیانت” با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط تشکیل شود. همچنین استناد به اصل “صلاحیت جهانی” (Universal Jurisdiction) برای طرح دعوا در محاکم سایر کشورها و ارسال گزارش مستند جنایات (مانند مدرسه میناب) به گزارشگر ویژه سازمان ملل در مورد “حق آموزش” از دیگر راهکارهای پیشنهادی و عملیاتی این سند است.

به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، محتوای کامل «گزارش تحلیلی-مشورتی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص مبانی و الزامات حقوقی پیگیری بین‌المللی تهاجم به مراکز آموزشی و درمانی کشور در جنگ رمضان» به همراه تمامی پیوست‌ها و ضمائم تکمیلی (شامل فرم‌های دریافت اطلاعات، گزارش خسارات اقتصادی، فرم‌های استاندارد مصاحبه با شهود و پروپوزال طرح محاسبه خسارات)، جهت بهره‌برداری و مطالعه دقیق‌تر در قالب فایل پیوست قابل دریافت است.