حجت‌الاسلام والمسلمین احمد عابدی روز شنبه در نشست بررسی چالش‌های نظری و عملی اجرای قانون دیوان عدالت اداری پس از سه سال اجرا، افزود: قانون دیوان عدالت اداری در سال ۱۴۰۲ برگرفته از اصل ۱۷۳ قانون اساسی تصویب شد و براساس آن مردم برای تظلم‌خواهی از اقدامات حاکمیت به مرجعی که مطابق قانون اساسی عالی‌ترین مرجع برای رسیدگی به شکایت مردم است؛ پیش‌بینی شده است.

وی با اشاره به ماده ۱۱۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت، اظهار کرد: در این قانون قوه قضاییه مکلف شده است که دادرسی را الکترونیک کند و برای نخستین بار قبل از اتمام دوره پنج ساله قانون برنامه پیشرفت، به همت همکاران قضایی و اداری دیوان عدالت اداری این تکلیف قانونی محقق و دادرسی‌ها به طور کامل الکترونیک شده است و مقدم بر بسیاری از دستگاه‌ها تنها مرجعی است که همه امور را به صورت الکترونیک پیگیری می‌کند.

عابدی اضافه کرد: در پی الکترونیکی شدن فرآیندهای قضایی در دیوان عدالت اداری اکنون آمار مصرف کاغذ بسیار کاهش یافته است به طوری که سال قبل در پنج ماهه نخست حدود ۱۱ هزار بسته کاغذ خریداری شده بود و اکنون این میزان به هزار بسته رسیده است.

رئیس دیوان عدالت اداری گفت: اکنون بارگذاری‌های پرونده‌ها به صورت الکترونیکی انجام می‌شود و استفاده از کاغذ به زودی در دیوان عدالت اداری به صفر می‌رسد و در اثر این اقدام، ماهانه با نرخ سال قبل، حدود سه میلیارد تومان صرفه‌جویی شده است همچنین هزینه‌های جانبی دیگر مانند آرشیو و نگهداری نیز کاسته شده است.

عابدی با تاکید بر مر قانون در دیوان عدالت اداری، به آثار و مزایای رسیدگی الکترونیک اشاره کرد و افزود: در هفته اول جنگ ۴۰ روزه، اگرچه دیوان عدالت اداری به دلایل امنیتی تعطیل شد اما فرایند رسیدگی به پرونده‌ها متوقف نشد به طوری که قضات در بستر اینترانت، هشت هزار پرونده را در منزل رسیدگی کردند.

رئیس دیوان عدالت اداری تصریح کرد: اکنون دیوان عدالت اداری برای صرفه‌جویی در انرژی همچنین تسهیل امور و جلوگیری از اتلاف وقت یا وقوع جنگ احتمالی آمادگی کامل دارد که همه خدمات را به صورت کاملا الکترونیک ارائه دهد.

وی اضافه کرد: علاوه بر این، یکی از مزایای توسعه دادرسی الکترونیک این است که اگر قاضی بخواهد خارج از وقت اداری امور را در منزل پیگیری کند، این امکان فراهم است.

عابدی اظهار کرد: با وجود این که رسیدگی‌ها در دیوان عدالت اداری کاملا الکترونیکی انجام می‌شود، ممکن است برخی افراد برای پیگیری پرونده خود نیاز به مراجعه حضوری داشته باشند که برای این مهم امکان ملاقات‌های الکترونیک با رئیس دیوان فراهم شده است و در این زمینه امکان مطالعه پرونده وجود دارد.

وی با اشاره به ارجاع خودکار پرونده‌ها در دیوان عدالت اداری، گفت: اکنون ارجاع پرونده‌ها الکترونیک است؛ در حالی که پیش از این ارجاع پرونده‌ها فرایندی زمانبر بود اما اکنون پس از تشکیل پرونده در همان روز ارجاع پرونده به صورت سیستماتیک به شعب انجام می‌شود و این اقدام در کوتاه کردن زمان دادرسی موثر است.

عابدی با بیان اینکه اکنون فرایند بایگانی در دیوان عدالت اداری حذف شده است، افزود: اکنون دیگر پرونده‌ای برای بایگانی فیزیکی وجود ندارد و حتی ممکن است به تدریج منشی نیز حذف شود هرچند که باید برای بهینه‌سازی منابع انسانی برنامه‌ریزی لازم صورت گیرد.

رئیس دیوان عدالت اداری با اشاره به ضرورت دادرسی هوشمند در آینده، گفت: در این فرایند حتماً باید همه جوانب شرعی، قانونی و امنیتی لحاظ شود.

عابدی اظهار کرد: اکنون ارجاعات به صورت خودکار و فرایند رسیدگی به صورت الکترونیک است اما اگر بتوانیم در آینده موتور جستجوگر داخلی داشته باشیم، دادرسی هوشمند محقق خواهد شد البته این فرایند دشوار است و در صورت تحقق دستیار قاضی بومی و استفاده از هوش مصنوعی به اتقان آراء کمک می‌شود.